De productie van katoen

Katoen, je weet wel, die witte pluizige bollen aan bruine takken. Maar wat is het nou eigenlijk? En hoe wordt katoen verbouwd?

Een paar feitjes over katoen: Katoen is een zachte, eencellige vezel, die groeit uit de zaden van de katoenplant. De ruwe katoen wordt verwerkt, er gaat dan slechts 10% van het oorspronkelijke gewicht verloren. Dat is in feite behoorlijk effectief verbouwen! Wat overblijft is 100% cellulose. Katoen wordt voornamelijk verbouwd in China, de Verenigde Staten en India.

Heel kort houdt het proces van groei tot en met kleding het volgende in: De verbouwde katoen wordt jaarlijks geoogst. Vaak gebeurt dit machinaal, waarbij de katoenplant eerst van bladeren wordt ontdaan. Na het oogsten wordt het verwerkt tot garen, wat vervolgens geweven of gebreid wordt tot stof. En daarvan kun jij dan weer kleding naaien.

Maar zo simpel ligt het natuurlijk niet! Het is geen kwestie van een akker inzaaien, een aantal maanden op wereldreis gaan om vervolgens thuis te komen bij een veld vol prachtige pluizige katoenbollen. Het telen van katoen vraagt heel wat inmenging van de katoenboer. Om de groei te stimuleren, ongedierte op een afstand te houden en de oogst te vergemakkelijken, een hele klus, waar niet alleen mensenwerk bij komt kijken, maar waarbij er ook diverse chemische stoffen worden gebruikt.

Het begint al bij het zaadje: Katoenzaad in de reguliere teelt is vaak genetisch gemodificeerd en wordt doorgaans met pesticiden behandeld. Dan zijn er diverse insecten die het op de katoen hebben voorzien. Ook is de katoenplant gevoelig voor schimmels en bacteriën en wil men natuurlijk niet dat onkruid de katoenplanten overwoekert. Daarom worden er diverse pesticiden gebruikt. Ook wordt de groei van de katoenplant gestimuleerd met kunstmest. Tenslotte wordt de katoenplant van al zijn blad ontdaan, zodat er makkelijk geoogst kan worden: De meeste katoen wordt machinaal geoogst, hierbij is het nodig dat het blad verwijderd is. Een chemisch ontbladeringsmiddel zorgt daarvoor. Zo kan dan alle katoen - rijp en onrijp - snel in één keer geoogst worden.

Reguliere katoenteelt is zo verantwoordelijk voor 20% van het wereldwijd gebruik van pesticiden. Dat is niet mis, en de gevolgen zijn ook niet mis: Uitputting van de bodem, erosie, vervuiling van het water, ziekte bij de boeren en anderen die met de katoen werken, verstoringen van de flora en fauna. Naast schadelijk, zijn deze pesticiden ook nog eens duur.

Dat vraagt om geschikte alternatieven, en die zijn er: Knoflook is één van de beschikbare natuurlijke middelen om insecten op een afstand te houden. Ook kunstmest kan eenvoudig genoeg worden vervangen door het natuurlijke product waarnaar het genoemd is. Het laatste stadium is ook een stuk milieuvriendelijker te maken: Wanneer er met de hand wordt geplukt, is er geen ontbladeringsmiddel nodig, en kun je de onrijpe katoen nog even laten groeien, zodat je oogst beter van kwaliteit is. Door deze middelen te gebruiken, zal er op het eind waarschijnlijk een wat kleinere oogst zijn, maar wel één die kan worden bereikt in een schone omgeving, met gezonde medewerkers en zonder gevaar voor het milieu.

Bronnen: wikipedia, universiteit van Wageningen, Pequeno